میر علی تبریزی ابداع کننده خط نستعلیق
میر علی تبریزی یا میر علی هروی تبریزی با لقب قدوة الکتاب (بهمعنی پیشگام خوشنویسان) فرزند میر علی سلطانی از خوشنویسان بهنام و از مفاخر خوشنویسی ایرانی در سده هشتم و نهم هجری (چهاردهم و پانزدهم میلادی) است. گفته میشود او از ترکیب دو خط نسخ و تعلیق خط زیبایی پدید آورد که در ابتدا به «نسختعلیق» و سپس موسوم به نستعلیق گردید و همان است که اکنون خط زیبای پارسی بدان نوشته میشود. اگر او واضع این خط نباشد میتوان گفت میرعلی به این خط روش روشن داد.
هرچند برخی از دست نبشته ها مربوط به قبل از زمان میرعلی تبریزی جزو خط نسختعلیق نما به دست آمده است ولی میرعلی از لحاظ فنّی آنرا به صورت مستقلی عرضه نمود و بنا به مدارک موجود او را مبدع خط نستعلیق میدانند.
میرعلی که در بغداد در دربار سلطان احمد جلایر (783-813 هجری) بود کلیات فارسی "خواجوی کرمانی" را در سنهٔ ۷۹۸ به خط نستعلیق در بغداد نوشت و حال آنکه زبان اهل بغداد همیشه عربی بودهاست. این نسخه کلیات مصوّر خواجوی کرمانی در موزه لندن موجود میباشد.
نسخ تعلیق اگر خفی و جلی است واضع الاصل خواجه میرعلی است
اشکال اولیه خط نستعلیق سادهتر بودند، اما میرعلی آنرا به اکمال رسانید. ویژهگی شکل زینتی این خط برای نوشتن اشعار بسیار مناسب است. آرتور پوپ هنرشناس و ایرانشناس مشهور میگوید: “...درحالیکه نسخ کامل و متعادل است، تعلیق تاثیرناک و حاکم است. که در نتیجه بافت ویژهگیهای این دو نوع خط، نستعلیق که خیلی نوازشگر، مفشن، آرام و ملائم است، بمیان آمده. یعنی که این نوع خط مروج پارسیان یک تصویر عالی متمدن بودن و جهان دیدگی آنرا نشان میدهد. نستعلیق توسط جعفر تبریزی، سلطانعلی مشهدی، میر محمد حسنی، درویش عبدی بخارائی ودیگران به کمال پختگی رسید. ظهور نستعلیق به کاربرد تعلیق کاملا پایان داد.
از جزئیات زندگی این استاد بزرگ خوشنویسی اطلاعات زیادی در دست نیست بجز آنکه مدتی در تبریز میزیسته و وفاتش به سال ۸۵۰ه.ق (۱۴۴۶-۱۴۴۷میلادی) اتفاق افتادهاست.
در نیمه اول قرن نهم دو نفر با نام میرعلی تبریزی میزیستهاند: یکی میرعلی بن الیاس تبریزی و دیگری میرعلی بن حسن تبریزی که میر علی فرزند حسن را بنیانگذار خط نستعلیق میدانند.
علی امین هیهاتی آذر (تبریز) - کارشناسی معماری و کارشناسی ارشد طراحی شهری - دانشجوی دکتری برنامه ریزی شهری _ فوق ممتاز انجمن خوشنویسان ایران - ایمیل : amin.heihati@yahoo.com - شماره همراه :